Тұрақтыболашақтыңэнергиясы

Кен → концентрат → отын → энергия → өнеркәсіп пен ЖИ. Бүгінде Қазақстан осы пирамиданың ең төменінде тұр. Атом станциясы — жоғары қарай қадам: шикізат сатудан өз энергияңды өндіруге.i

Көмір CO₂ мен смог шығарады, ал генерациялаушы қуаттың 60%-ы 30 жылдан асқан. ЖЭК үзік-үзік әрі базалық жүктемені тәулік бойы жаппайды. Атом станциясы ондаған жылға тұрақты көміртексіз базалық генерация береді және электр импортына тәуелділікті азайтады.i

Бірінші АЭС Балқаш көлінің батыс жағасындағы Үлкен кентінің маңында (Алматы облысы, Жамбыл ауданы) салынуда — онда энергия қажеттілігі де, дамыған желі де бар. Екінші станцияны да Алматы облысының Жамбыл ауданында жоспарлап отыр.i

Белсенді құрылыс 2027 жылдан, алғашқы бетон шамамен 2029 жылы, пайдалануға беру 2035–2036 жылдары жоспарланған. Реактордың қызмет мерзімі — шамамен 60 жыл.i

III+ буын заманауи реакторларда герметикалық қабық, пассивті қауіпсіздік және бірнеше рет резервтеу бар. Фукусима апатынан кейін қауіпсіздік стандарттары бүкіл әлемде қатаңдатылды. Абсолютті кепілдік ешбір жерде жоқ, бірақ тәуекелдер МАГАТЭ-нің қатаң халықаралық нормаларымен басқарылады.i

Бірінші станцияның бас мердігері — 2025 жылдың маусымында шорт-парақтан (Росатом, CNNC, KHNP, EDF) таңдалған, Росатом бастаған халықаралық консорциум. Бұл — құрылыстың техникалық орындаушысы; елдің басты міндеті — өз операторлары мен инженерлерін дайындау.i

Ресей шамамен $16,4 млрд экспорттық несие береді, оның ішінде әлеуметтік инфрақұрылым мен қауіпсіздікке шамамен $2 млрд. Қатар Қазақстанда $4–4,5 млрд көлемінде өндірісті локализациялау жоспарланған.i

Пайдаланылған отын алдымен станция алаңындағы құрғақ контейнерлерде сақталады, ал болашақта қайта өңдеу мен геологиялық көму мүмкін. АЭС қалдықтарының көлемі көмір электр станцияларының күлі мен шығарындыларымен салыстырғанда аз.i

Құрылыс кезеңінде — мыңдаған жұмыс орны, пайдалану кезеңінде — станцияның 60 жылдық қызмет мерзіміне жоғары жалақылы жүздеген инженерлік орын. Жинақтауыштар өндірісін локализациялау сабақтас салаларда қосымша жұмыс орындарын ашады.i

Физика мен математикадан бастаған жөн: физика-математика мектептері, олимпиадалар, робототехника үйірмелері. Әрі қарай — жоғары оқу орындарының бейіндік бағдарламалары (ҚазҰУ, Гумилёв атындағы ЕҰУ), ядролық энергетика бойынша нысаналы гранттар мен МАГАТЭ-мен ынтымақтастық бағдарламалары. 10 жылдан кейін елге осындай жүздеген маман қажет болады.

2024 жылғы 6 қазандағы референдумда АЭС құрылысын дауыс бергендердің 71,12%-ы қолдады, қатысу 63,66% болды. 5,5 млн-нан астам азамат жақтап дауыс берді.i