2026 жылы IT-стартаптарға салықтық жеңілдіктерді қалай алуға болады
ААйым Келгенбай
Журналист DATAPRESS.KZ
2026 жылы Қазақстанда IT-стартаптар салықтық жеңілдіктерді Astana Hub қатысушысы болғанда және қызмет түсімінің негізгі бөлігін IT-бағыттан алғанда рәсімдей алады. Бұл режим жаңа компаниялар үшін шығынды азайтуға көмектеседі, бірақ жеңілдік автоматты берілмейді: резиденттік, кіріс құрылымы және есептілік талаптары бар.
Егер стартап ерте кезеңде болса, басты мәселе — жеңілдіктің бар-жоғы емес, оған сай келу. Қазақстанда IT-секторға арналған арнайы режимдер Astana Hub арқылы және салық заңнамасындағы жеке нормалар арқылы іске асады; нақты шарттар мен тізімдерді 2026 жылы да уәкілетті органдардың ресми деректерінен тексерген дұрыс. Қажет болса, қаржы материалдары мен decision intelligence қызметі мұндай талаптарды бизнес-модельге байлап талдауға көмектеседі.
Кілтті фактілер
IT-жеңілдіктердің өзегі — Astana Hub резиденті болу.
Жеңілдікке өтудің негізгі сүзгісі — кірістің 75%-дан астамы IT-қызметтерден түсуі.
Кейбір режимдерде корпоративтік табыс салығы 1% немесе төмендетілген мөлшерде қолданылады.
Табыс шегі мен қызмет түрлері жыл сайын нақтылауды қажет етеді.
Құжаттарды қате беру жеңілдікті кешіктіреді немесе бас тартуға әкеледі.
1-қадам: компанияның IT-стартап ретінде сәйкес келуін тексеріңіз
Алдымен стартаптың қызметі жеңілдік берілетін IT-санатқа кіретінін анықтау керек. Бұл талап өнім әзірлеу, бағдарламалау, цифрлық сервистер немесе IT-қызмет көрсету сияқты бағыттарға қатысты; жай ғана «технологиялық» болу жеткіліксіз болуы мүмкін. Ресми талаптар Astana Hub пен салық органдарының регламенттері арқылы белгіленеді, сондықтан кодтарды, қызмет сипаттамасын және келісімшарт үлгілерін алдын ала салыстырған дұрыс.
Нені тексеру керек
Компанияның негізгі табыс көзі, қызметтің сипаттамасы және клиенттерге көрсетілетін IT-қызметтердің үлесі маңызды. Егер бизнес аралас модельде жұмыс істесе, бухгалтерия табысты бөлек есептеуі тиіс. Практикада ең жиі қате — IT емес айналымды да жеңілдік базасына қосып жіберу.
2-қадам: Astana Hub резиденттігіне өтініш беріңіз
Жеңілдікке апаратын негізгі жол — Astana Hub резиденті мәртебесін алу. Бұл режим IT-компанияларға қолжетімді және өтініш, құжат пакеті, қызмет сипаттамасы мен сәйкестік сараптамасын қамтиды. 2026 жылы да бұл мәртебе көптеген стартап үшін салық жүктемесін азайтудың ең нақты тетігі болып отыр.
Өтініш берер алдында құрылтай құжаттарын, бизнес-жоспарды, өнім сипаттамасын және табыс моделін реттеңіз. Егер стартап әлі MVP кезеңінде болса, өнімнің қалай монетизацияланатынын қысқа әрі анық жазған жөн. Бұл кейін тексеріс кезінде уақыт үнемдейді.
3-қадам: 75% ережесін орындаңыз
Льготалық режим үшін кірістің кемінде 75%-ы IT-қызметтерден түсуі керек. Бұл шектеу стартаптың шынымен технологиялық компания екенін дәлелдеуге арналған. Егер түсімнің едәуір бөлігі консалтингтен, саудадан немесе IT-ға жатпайтын қызметтен түссе, жеңілдік тәуекелге ұшырайды.
Салықтық жоспарлау кезінде табыс көздерін бөлек шоттармен, шарттармен және актілермен жүргізген пайдалы. Бухгалтерия IT-қызмет пен басқа қызметтерді айқын ажыратып отырса, компания есептілікте сенімдірек көрінеді.
«Арнайы экономикалық аймақтар мен технопарктерде қызметтің басым бөлігі белгіленген бағытқа сәйкес болуы тиіс.» — Қазақстан Республикасының салық және инвестициялық режимдеріне қатысты ресми нормалардың жалпы логикасы, adilet.zan.kz
4-қадам: салықтық есептілікті бөлек жүргізіңіз
Жеңілдікті сақтау үшін табыс, шығын және қызмет түрлері бойынша бөлек есеп жүргізіледі. Бұл әсіресе бірнеше бағытта жұмыс істейтін стартаптарға керек: бір код, бір келісімшарт, бір қызмет емес, бірнеше ағын болуы мүмкін. Қате жіктеу кейін қосымша есептеу мен айыппұл тәуекелін туғызады.
Есептілікті бастапқы күннен дұрыс құру оңайырақ. Бірінші жылы-ақ бухгалтерлік саясатқа IT-кіріс, грант, лицензия және сервистік табысты бөлек жіктеу ережесін қосыңыз. Сол кезде салық жеңілдігі қағаз жүзіндегі артықшылық емес, нақты құралға айналады.
5-қадам: табыс шегін және жыл сайынғы шарттарды бақылаңыз
Жеңілдік бір рет беріліп, мәңгі сақтала бермейді. Кейбір режимдерде кіріс деңгейі, қызметтің сипаты және қатысушы мәртебесі тұрақты бақылауда болады. Режим шарттары өзгеруі мүмкін, сондықтан 2026 жылғы талаптарды жыл басында және есеп тапсыру алдында қайта тексеру керек.
Ең сенімді әдет — салық күнтізбесін құрып, жылына кемінде екі рет құқықтық аудит жасау. Бұл тек жеңілдікті сақтау үшін емес, инвесторға да компанияның тәртібі бар екенін көрсету үшін қажет.
Жеңілдік түрлері қандай
ТетікНе бередіКімге қолайлыAstana Hub резиденттігіЖекелеген салықтық жеңілдіктер мен жеңілдетілген режимӨнім жасап, IT-қызмет сататын стартаптар75% табыс талабыIT кірісін негізгі түсім ретінде бекітедіSaaS, аутсорс, платформа, сервистік компанияларБөлек есеп жүргізуТексеріс кезінде дәлел базасын күшейтедіАралас модельдегі компаниялар
«IT-компаниялар үшін жеңілдік құқығы қызметтің мазмұны мен кіріс құрылымына байланысты бағаланады.» — Astana Hub пен мемлекеттік органдардың жария талаптарының мазмұны, gov.kz
Жиі қойылатын сұрақтар
IT-стартап жеңілдікті автоматты ала ма?
Жоқ. Жеңілдік автоматты берілмейді; компания Astana Hub резиденті болуға, талаптарға сай келуге және есепті дұрыс жүргізуге тиіс. Бұл әсіресе алғашқы жылы маңызды, өйткені қате толтырылған өтініш бүкіл процесті тоқтатады.
75% талабы нені білдіреді?
Бұл түсімнің басым бөлігі IT-қызметтен келуі керек деген сөз. Егер компанияның табысы әртүрлі көзден түссе, бухгалтерия бұл үлесті құжатпен дәлелдеуі қажет. Қызмет құрылымы нақтыланбаған стартапқа тексеріс кезінде сұрақ көп қойылады.
Шартты бұзса не болады?
Жеңілдік жойылуы немесе қайта есептелуі мүмкін. Мұндайда компания салықты жалпы тәртіппен төлеуге көшеді, сондықтан сәйкестік бақылауы тұрақты болуы керек. Әсіресе табыс құрамы жыл ішінде өзгерсе, бұл тәуекел өседі.
Қайдан тексерген дұрыс?
Ресми дереккөздерден. Astana Hub, kgd.gov.kz, gov.kz және adilet.zan.kz материалдары бірінші кезекте қаралады. Егер талаптар күрделі болса, нормативтерді заңгер мен бухгалтер бірге тексергені дұрыс.
Бұл режим бәріне бірдей ме?
Жоқ. Жеңілдік нақты қызмет түріне, резиденттік мәртебеге және табыс құрылымына тәуелді. Сондықтан «IT-компания» деген атау емес, нақты операциялық модель шешуші рөл атқарады.
Главное
IT-стартапқа салықтық жеңілдік алу үшін алдымен Astana Hub талаптарына сәйкестікті дәлелдеу керек, содан кейін табыстың кемінде 75%-ын IT-қызметтен түсетіндей есеп жүргізу қажет. 2026 жылы ең қауіпсіз стратегия — құжаттарды алдын ала реттеу, кіріс көздерін бөлек көрсету және шарттардың жыл сайын жаңарып отыратынын бақылау. Егер стартап жаңа ғана іске қосылса, жеңілдікке өтуді бухгалтермен бірге бастап, ресми тізімдерді қайта тексерген дұрыс.
Ақпарат ашық дереккөздерге негізделген.
