Халықаралық бакалавриат дегеніміз не және Қазақстандағы енгізілуі
ААйсана Ермекова
Журналист, автор "DATANOMICS", "DATAPRESS"
Халықаралық бакалавриат (IB) — бұл мектеп оқушыларына арналған халықаралық бағдарлама, ал Қазақстанда ол 20 мектепте енгізілген. Бағдарлама шетелдік жоғары оқу орындарына түсуге дайындықты күшейтеді және оқушыны тек жаттауға емес, талдауға, жазбаша дәлелдеуге және зерттеуге үйретеді.
Қазақстанда IB көбіне жекелеген мектептерде және пилоттық форматта дамып келеді. Бұл бағыт елдің білім беру жүйесін халықаралық стандарттарға жақындатуға, ал түлектердің академиялық ұтқырлығын арттыруға арналған, сондықтан ата-аналар мен оқушылар үшін бұл бағдарлама жай «қосымша пәндер» емес, бөлек оқу логикасы.
Кілтті фактілер
- Қазақстанда IB бағдарламасы 20 мектепте енгізілген.
- IB оқу мазмұны 6 пәндік саланы қамтиды.
- Бағдарламада теория of knowledge сияқты міндетті курстар бар.
- IB көбіне жоғары сынып оқушыларына арналған халықаралық академиялық трек ретінде қарастырылады.
IB деген не?
Халықаралық бакалавриат — халықаралық ұйым әзірлеген оқу бағдарламасы, ол мектеп білімін университетке дейінгі академиялық дайындықпен байланыстырады. Қазақстандағы мектеп жүйесі жалпы білім берудің ұлттық стандарттарына сүйенеді, ал IB сол жүйеге қосымша халықаралық траектория ретінде енгізіледі; бұл әдетте оқушыға шетелдік оқу орнына құжат тапсыруда артықшылық береді.
Бағдарламаның мәні қарапайым: оқушы бір ғана пәнді терең оқып қоймайды, бірнеше бағытты бірге меңгереді, эссе жазады, дерекпен жұмыс істейді және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. Егер қысқаша айтсақ, IB — «баға үшін оқу» моделінен гөрі «ойлау үшін оқу» моделіне жақынырақ.
Қазақстанда қалай енгізілуде?
Қазақстанда халықаралық бакалавриат белгілі бір мектептерде кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр, ал қолда бар дерек бойынша мұндай мектептердің саны 20-ға жеткен. Бұл модель ел бойынша бірден барлық мектепке таралмайды, себебі ол мұғалімдерді арнайы даярлауды, оқу жоспарларын бейімдеуді және бағалау жүйесін өзгертуді талап етеді.
Бұл тәсіл мемлекеттік білім беру саясатының кең бағытымен де үйлеседі: Қазақстан білім сапасын халықаралық деңгейге жақындатуға ұмтылады. Практикада мектептер IB енгізу үшін кадрлық база, тілдік дайындық және оқу ресурстары жағынан күшейтілуі керек, сондықтан процесс әдетте баяу жүреді.
Қай мектептерге қолайлы?
IB көбіне оқу жүктемесін көтере алатын, ағылшын тілін тереңдетіп оқытатын және университетке халықаралық бағытта дайындалатын мектептерге сай келеді. Мұндай бағдарлама барлық оқушыға бірдей тиімді емес, өйткені онда өзіндік тәртіп, зерттеу дағдысы және тұрақты академиялық жұмыс қажет.
IB бағдарламасының құрылымы қандай?
IB бағдарламасы әдетте 6 пәндік саладан тұрады және міндетті қосымша компоненттерді қамтиды. Қазақстандағы мектептерде бұл құрылым оқушыны гуманитарлық, жаратылыстану және тілдік бағыттарды тең ұстауға үйретеді, сондықтан бір жақты «бейін» қалыптастырмайды.
Бағдарламаның ең танымал элементтерінің бірі — теория познания (Theory of Knowledge), яғни білімнің қалай қалыптасатынын талдайтын курс. Бұған қоса, эссе, зерттеу жұмысы және қоғамдық қызметке ұқсас тәжірибелер кіруі мүмкін; дәл осы бөліктер IB-ді кәдімгі мектеп бағдарламасынан ажыратады.
| Элемент | Мазмұны | Неге керек |
|---|---|---|
| 6 пәндік сала | Әртүрлі академиялық бағыттар | Пәндер арасындағы тепе-теңдік үшін |
| Theory of Knowledge | Білімді талдау курсы | Сын тұрғысынан ойлауды дамыту үшін |
| Зерттеу жұмысы | Тақырыпты терең зерттеу | Университет стиліндегі жұмысқа үйрету үшін |
IB мен ұлттық мектеп бағдарламасының айырмасы қандай?
IB ұлттық бағдарламадан мазмұны мен бағалау логикасы жағынан өзгеше. Қазақстандағы стандартты мектеп бағдарламасы мемлекеттік оқу жоспарларына сүйенсе, IB халықаралық талаптарға бағытталады; сондықтан тілдік орта, жазбаша жұмыстар және зерттеу үлесі көбірек болады.
Осы айырмашылық себебінен ата-аналар кейде екі сұрақ қояды: баламға IB керек пе және ол кейін не береді? Егер мақсат шетелде оқу болса немесе академиялық ағылшын тілі маңызды болса, IB пайдалы болуы мүмкін; ал егер оқушы ұлттық форматта ЕНТ-ға басымдық берсе, классикалық бағдарлама анағұрлым ыңғайлы болуы ықтимал.
«Қазақстан білім беру сапасын арттыру және халықаралық стандарттарға жақындастыру бағытында жұмыс жүргізіп келеді.» — ҚР Үкіметінің білім беру жүйесін дамытуға қатысты ресми материалдары [gov.kz]
IB кімге пайдалы?
IB халықаралық университеттерге түсуге ұмтылатын оқушыларға көбірек пайда береді. Бұл әсіресе шетел тілін ерте меңгерген, академиялық жазуға бейім және ұзақ мерзімді жобалармен жұмыс істей алатын балаларға тиімді.
Бағдарлама бәріне бірдей міндет емес. Кейбір оқушыларға ұлттық бағдарлама, қосымша дайындық курстары және жеке пәндерге бағытталған оқыту жақсырақ болуы мүмкін. Егер таңдауда күмән болса, мектептің оқу жүктемесін, тіл деңгейін және болашақ университет жоспарын бірге қарастырған дұрыс; қажет болса, білім беру бағдарламалары туралы түсіндірулерді DataPress Academy бөлімінен де шолып шығуға болады: DataPress Academy.
Жиі қойылатын сұрақтар
IB дипломы Қазақстанда таныла ма?
Иә, IB халықаралық бағдарлама болғандықтан, ол Қазақстандағы және шетелдегі жоғары оқу орындарына түсу кезінде ескерілуі мүмкін. Нақты қабылдау талаптары университетке байланысты өзгереді.
IB тек ағылшын тілінде ме?
Көп жағдайда негізгі академиялық ортада ағылшын тілі басым болады, бірақ мектепке қарай басқа тілдік қолдау да болуы мүмкін. Негізгі талап — оқушының академиялық тілдік дайындығы.
IB өте қиын ба?
IB кәдімгі мектеп бағдарламасына қарағанда қарқындырақ. Ол дербес жұмысқа, эссе жазуға және зерттеуге көбірек сүйенеді, сондықтан уақытты жақсы жоспарлау керек.
Қазақстанда неше мектепте енгізілген?
Қолда бар дерекке сәйкес, IB Қазақстанда 20 мектепте енгізілген. Бұл сан бағдарламаның ел ішінде әлі де шектеулі ауқымда таралып жатқанын көрсетеді.
Главное
Халықаралық бакалавриат — оқушыны университетке халықаралық деңгейде дайындайтын бағдарлама, ал Қазақстанда ол әзірге 20 мектепте ғана жұмыс істейді. Оның артықшылығы — 6 пәндік сала, зерттеу жұмысы және теориялық ойлау курстары арқылы академиялық дербестік қалыптастыруында. Егер балаңыз шетелде оқуды жоспарласа немесе халықаралық білім моделіне бейім болса, IB-ді қарастыруға болады; ал ұлттық бағыт басым болса, кәдімгі мектеп бағдарламасы да жеткілікті болуы мүмкін.
Мәлімет ашық дереккөздерге негізделген.
